P.
OVIDI NASONIS METAMORPHOSES
ILLUSTRATIONIBUS PRAECLARIS AUCTAE
LIBER SEPTIMUS (VII)
OVIDS METAMORPHOSEN, BUCH VII
reichhaltig mit Werken aus der Kunstgeschichte illustriert
OVID: METAMORPHOSES, BOOK VII
richly illustrated by famous artists in European history
OVIDIO: METAMORFOSIS, LIBRO VII
ricamente ilustrado con obras tomadas de la historia del arte occidental
|
|
Medea erfasst große Liebe zum angekommenen Fremdling Jason.
|
|
(Suzanne Clairac, 1911-2005) Ovid , Met.VII, 9
|
ARGUMENTUM
Inhalt /
Contents /
Contenido
VII: 1 - 73 Medea Iasonem infeliciter amat
Medea leidet unter ihrer Liebe zu Jason
Medea agonises over her love for Jason
Medea enamorada desesperadamente de Jasón
VII: 74 -99 Iason Medeae nuptias promittit
Jason verspricht Medea zu heiraten
Jason promises to marry Medea
Jasón promete casarse con Medea
VII: 100 - 158 Iason vellus aureum adipiscitur
Jason gewinnt das goldene Vlies
Jason wins the Golden Fleece
Jasón obtiene el vellocino de oro
VII: 159 - 178 Iason vitam Aesonis longiorem a Medea petit
Jason bittet Medea, Aesons Leben zu verlängern
Jason asks Medea to lengthen Aeson's life
Jasón ruega a Medea prolongar la vida de Esón
VII: 179 - 233 Medea herbis collectis Hecatem advocat
Medea ruft Hecate an und sammelt Kräuter
Medea summons the powers and gathers herbs
Medea invoca a Hécate y reune hierbas
VII: 234 - 293 Medea Aesoni iuvenilem speciem reddit
Medea verjüngt Aeson
Medea rejuvenates Aeson
Medea rejuvenece a Esón
VII: 294 - 349 Medea Peliam perdit
Medea vernichtet Pelias
Medea's destruction of Pelias
Medea destruye a Pelias
VII: 350 - 403 Medea Athenas fugit
Medea flieht und gelangt nach Athen
Medea flees and reaches Athens
Medea huye y llega a Atenas
VII: 404 - 424 Medea Theseum interficere conata evanescit
Medea versucht Theseus zu ermorden und verschwindet dann
Medea attempts Theseus's life, then vanishes
Medea intenta asesinar a Teseo y desaparece
VII: 425 - 452 Laudatio Thesei
Lobpreis auf Theseus
The praise for Theseus
Elogio a Teseo
VII: 453 - 500 Minos bellum minatur
Minos droht mit Krieg
Minos threatens war
Minos amenaza con guerra
VII: 501 - 613 Aeacus de peste Aeginae refert
Aeacus berichtet über die Pest von Ägina
Aeacus tells of the plague at Aegina
Eaco les relata la peste de Egina
VII: 614 - 660 Creatio Myrmidonum
Die Erschaffung der Myrmidonen
The creation of the Myrmidons
La creación de los Mirmidones
VII: 661 - 758 Perfidia Cephali et Procridis
Die Untreue von Cephalus und Procris
The infidelities of Cephalus and Procris
La infidelidad de Céfalo y Procris
VII: 759 - 795 Metamorphosis Laelapidis, canis Cephali
Die Verwandlung von Cephalus's Hund Laelaps
The transformation of Cephalus's dog Laelaps
La transformación de Lelaps, perro de Céfalo
VII: 796 - 865 Mors Procidis
Der Tod der Procris
The death of Procris
La muerte de Procris
|
 |
| Illustration zum 7. Buch von Ovids Metamorphosen - Helle und Phrixos, Jason und Medea |
| Edition: Lyon 1510 |
|
 |
| Illustration zu Ovids Metamorphosen, Buch VII |
| Illustration of Ovid: Metamorphoses, book VII |
| Matthaeus Merian d. Ä., 1619 |
P.
OVIDI NASONIS METAMORPHOSES
LIBER SEPTIMUS (VII)
OVIDS METAMORPHOSEN, BUCH VII
OVID: METAMORPHOSES, BOOK VII
OVIDIO: METAMORFOSIS, LIBRO VII
Text
VII: 1 - 73 Medea Iasonem infeliciter amat
Medea leidet unter ihrer Liebe zu Jason
Medea agonises over her love for Jason
Medea enamorada desesperadamente de Jasón
| |
 |
| Die Route der Argonauten auf der Suche nach dem goldenen Vließ. |
| (Argonautenfahrt -Teilkarte des Mittelmeeres) Ovid. Met. VII, 1 |
|
|
Iamque fretum Minyae Pagasaea puppe secabant, |
|
 |
| Die geflügelten Söhne des Aquilo (Boreas), die Argonauten |
| Calais und Cetes beim blinden König Phineus. |
| (Bernard Picart, 1673-1733) Ovid. Met. VII, 2 |
|
|
perpetuaque trahens inopem sub nocte senectam |
|
 |
| Harpyen stehlen dem blinden Phineus immer das Essen. |
.
| (Johann Ulrich Krauss, Ovidedition 1690) Ovid. Met. VII, 2-4 |
|
|
Phineus visus erat, iuvenesque Aquilone creati |
|
 |
| Die Zwillinge verjagen dort die gefräßigen und angriffslustigen Harpyen. |
| (William Blake) Ovid. Met. VII, 4 |
|
|
virgineas volucres miseri senis ore fugarant, |
|
 |
| Jason und die Argonauten auf dem Weg nach Kolchis. |
| ( W. Russel Flint) Ovid. Met. VII, 5 |
|
| 5 |
multaque perpessi claro sub Iasone tandem |
|
contigerant rapidas limosi Phasidos undas. |
|
 |
Phrixus und Helle flohen auf einem wundertätigen Widder mit einem "goldenen Vlies" von Ägypten nach Kolchis.
| Im Marmarameer verlor Helle das Gleichgewicht und stürzte ab. Nach ihr heißt der Meeresteil "Hellespont". |
| (Phrixus und Helle: Mosaik aus dem Archeologischen Museum Neapel, Foto: H.-J. Günther 2006) Ovid. Met. VII, 7 |
|
|
|
 |
In Kolchis verlangt Jason die Herausgabe des goldenen Vlieses.
| Dieses garantiert dem Besitzer höchste Machtfülle. |
| (Carlos Parada, * 1946, Greek Mythology Link, s. Lateinlinks Nr. 5) Ovid. Met. VII, 7 |
|
|
|
dumque adeunt regem Phrixeaque vellera poscunt |
|
lexque datur Minyis magnorum horrenda laborum, |
|
 |
| Medea, die Tochter des kolchischen Königs Aeeta begegnet Jason und verliebt sich in ihn. |
| ( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VII, 9 |
|
|
concipit interea validos Aeetias ignes |
| 10 |
et luctata diu, postquam ratione furorem |
|
vincere non poterat, 'frustra, Medea, repugnas: |
|
nescio quis deus obstat,' ait, 'mirumque, nisi hoc est, |
|
aut aliquid certe simile huic, quod amare vocatur. |
|
nam cur iussa patris nimium mihi dura videntur? |
| 15 |
sunt quoque dura nimis! cur, quem modo denique vidi, |
|
ne pereat, timeo? quae tanti causa timoris? |
|
excute virgineo conceptas pectore flammas, |
|
si potes, infelix! si possem, sanior essem! |
|
sed trahit invitam nova vis, aliudque cupido, |
| 20 |
mens aliud suadet: video meliora proboque, |
|
deteriora sequor. quid in hospite, regia virgo, |
|
ureris et thalamos alieni concipis orbis? |
|
haec quoque terra potest, quod ames, dare. vivat an ille |
|
occidat, in dis est. vivat tamen! idque precari |
| 25 |
vel sine amore licet: quid enim commisit Iason? |
|
quem, nisi crudelem, non tangat Iasonis aetas |
|
et genus et virtus? quem non, ut cetera desint, |
|
 |
| Medea ringt mit sich, ob sie Jason lieben darf. |
| (Medea: J. W. Waterhouse 1907) Ovid. Met. VII, 21-71 |
|
|
ore movere potest? certe mea pectora movit. |
|
at nisi opem tulero, taurorum adflabitur ore |
| 30 |
concurretque suae segeti, tellure creatis |
|
hostibus, aut avido dabitur fera praeda draconi. |
|
hoc ego si patiar, tum me de tigride natam, |
|
tum ferrum et scopulos gestare in corde fatebor! |
|
cur non et specto pereuntem oculosque videndo |
| 35 |
conscelero? cur non tauros exhortor in illum |
|
terrigenasque feros insopitumque draconem? |
|
di meliora velint! quamquam non ista precanda, |
|
sed facienda mihi.-prodamne ego regna parentis, |
|
atque ope nescio quis servabitur advena nostra, |
| 40 |
ut per me sospes sine me det lintea ventis |
|
virque sit alterius, poenae Medea relinquar? |
|
si facere hoc aliamve potest praeponere nobis, |
|
occidat ingratus! sed non is vultus in illo, |
|
 |
| Medea ist überwältigt von Jasons Schönheit und Adel. |
| (B. Thorwaldsens, 1802-1803) Ovid. Met. VII, 43-44 |
|
|
non ea nobilitas animo est, ea gratia formae, |
| 45 |
ut timeam fraudem meritique oblivia nostri. |
|
et dabit ante fidem, cogamque in foedera testes |
|
esse deos. quid tuta times? accingere et omnem |
|
pelle moram: tibi se semper debebit Iason, |
|
te face sollemni iunget sibi perque Pelasgas |
| 50 |
servatrix urbes matrum celebrabere turba. |
|
 |
| Soll sie Heimat, Vater und Geschwister für Iason aufgeben? |
| (Carlos Parada, * 1946, Greek Mythology Link, s. Lateinlinks Nr. 5) Ovid. Met. VII, 51 |
|
|
ergo ego germanam fratremque patremque deosque |
|
et natale solum ventis ablata relinquam? |
|
nempe pater saevus, nempe est mea barbara tellus, |
|
frater adhuc infans; stant mecum vota sororis, |
| 55 |
maximus intra me deus est! non magna relinquam, |
|
magna sequar: titulum servatae pubis Achivae |
|
notitiamque soli melioris et oppida, quorum |
|
hic quoque fama viget, cultusque artesque locorum, |
|
quemque ego cum rebus, quas totus possidet orbis, |
|
 |
| Mit Jason als Gatten würde man sie glücklich preisen |
| ( Iason und MedeaDe Passe,1609) Ovid. Met. VII, 60-61 |
|
| 60 |
Aesoniden mutasse velim, quo coniuge felix |
|
et dis cara ferar et vertice sidera tangam. |
|
quid, quod nescio qui mediis concurrere in undis |
|
 |
Mit Jason würde Medea über das Meer fahren und keine Seeungeheuer fürchten,
| nicht den Schiffe verschlingenden Strudel der Charybdis |
| (Charybdis-Strudel-Malerei) Ovid. Met. VII, 63 |
|
|
|
dicuntur montes ratibusque inimica Charybdis |
|
nunc sorbere fretum, nunc reddere, cinctaque saevis |
|
 |
| noch das mit Hunden umgürtete Meeresungeheuer Skylla. |
| (Rhodos) Ovid. Met. VII, 65-64 |
|
| 65 |
Scylla rapax canibus Siculo latrare profundo? |
|
nempe tenens, quod amo, gremioque in Iasonis haerens |
|
per freta longa ferar; nihil illum amplexa verebor |
|
aut, siquid metuam, metuam de coniuge solo.- |
|
coniugiumne putas speciosaque nomina culpae |
| 70 |
inponis, Medea, tuae?-quin adspice, quantum |
|
adgrediare nefas, et, dum licet, effuge crimen!' |
|
 |
Doch letztlich scheint ihr Pflichtgefühl
über die Liebe zu Iason zu siegen. |
| (Medea: E. de Morgan 1889) Ovid. Met. VII, 69-73 |
|
|
dixit, et ante oculos rectum pietasque pudorque |
|
constiterant, et victa dabat iam terga Cupido. |
VII: 74 - 99 Iason Medeae nuptias promittit
Jason verspricht Medea zu heiraten
Jason promises to marry Medea
Jasón promete casarse con Medea
| |
 |
| Um letzte Klarheit zu gewinnen, besucht Medea den Altar der Hekate |
| (Blake, William, 1795: Die dreigestaltige Hecate) Ovid. Met. VII, 74 |
|
|
Ibat ad antiquas Hecates Perseidos aras, |
| 75 |
quas nemus umbrosum secretaque silva tegebat, |
|
et iam fortis erat, pulsusque recesserat ardor, |
|
cum videt Aesoniden exstinctaque flamma reluxit. |
|
erubuere genae, totoque recanduit ore, |
|
utque solet ventis alimenta adsumere, quaeque |
| 80 |
parva sub inducta latuit scintilla favilla |
|
crescere et in veteres agitata resurgere vires, |
|
sic iam lenis amor, iam quem languere putares, |
|
 |
Als sie dann Jason erneut erblickt, siegt endgültig die Liebe über die Staatsraison.
|
(Jason: Marmorsarkophag, Pergamonmuseum Berlin,
Foto: H.-J. Günther 2008) Ovid. Met. VII, 82-83 |
|
|
ut vidit iuvenem, specie praesentis inarsit. |
|
et casu solito formosior Aesone natus |
| 85 |
illa luce fuit: posses ignoscere amanti. |
|
spectat et in vultu veluti tum denique viso |
|
lumina fixa tenet nec se mortalia demens |
|
ora videre putat nec se declinat ab illo; |
|
 |
| Dieser ergreift Medeas Rechte und verspricht ihr die Ehe. Nun gesteht auch Medea dem Jason ihre Liebe.
|
| (Jason verspricht Medea die Ehe: Jean-François Detroy, 1740) Ovid. Met. VII, 89-91 |
|
|
ut vero coepitque loqui dextramque prehendit |
| 90 |
hospes et auxilium submissa voce rogavit |
|
promisitque torum, lacrimis ait illa profusis: |
|
'quid faciam, video: nec me ignorantia veri |
|
decipiet, sed amor. servabere munere nostro, |
|
 |
|
Jason schwört bei der dreigestaltigen Hekate, sein Eheversprechen zu halten. |
| (Jason verspricht Medea die Ehe: Johann Wilhelm Baur, Edition 1703) Ovid. Met. VII, 94-97 |
|
|
servatus promissa dato!' per sacra triformis |
| 95 |
ille deae lucoque foret quod numen in illo |
|
perque patrem soceri cernentem cuncta futuri |
|
eventusque suos et tanta pericula iurat: |
|
 |
| Daraufhin erhält Jason von Medea Zauberkräuter. |
| (John William Waterhouse, Medea) Ovid. Met. VII, 98-99 |
|
|
creditus accepit cantatas protinus herbas |
|
edidicitque usum laetusque in tecta recessit. |
VII: 100 - 158 Iason vellus aureum adipiscitur
Jason gewinnt das goldene Vlies
Jason wins the Golden Fleece
Jasón obtiene el vellocino de oro
| 100 |
Postera depulerat stellas Aurora micantes: |
|
conveniunt populi sacrum Mavortis in arvum |
|
consistuntque iugis; medio rex ipse resedit |
|
agmine purpureus sceptroque insignis eburno. |
|
ecce adamanteis Vulcanum naribus efflant |
|
 |
| Um das goldene Vlies zu erlangen muss Jason zunächst wilde Stiere bezwingen. |
| Ovid. Met. VII, 104-105 |
|
| 105 |
aeripedes tauri, tactaeque vaporibus herbae |
|
ardent, utque solent pleni resonare camini, |
|
aut ubi terrena silices fornace soluti |
|
concipiunt ignem liquidarum adspergine aquarum, |
|
pectora sic intus clausas volventia flammas |
| 110 |
gutturaque usta sonant; tamen illis Aesone natus |
|
obvius it. vertere truces venientis ad ora |
|
 |
| Furchtlos tritt ihnen Jason entgegen. |
| Ovid. Met. VII, 110-119 |
|
|
terribiles vultus praefixaque cornua ferro |
|
pulvereumque solum pede pulsavere bisulco |
|
 |
| Die feuerschnaubenden Stiere erfüllen die Gegend mit ihrem Brüllen. |
| (modern art) Ovid. Met. VII, 114 |
|
|
fumificisque locum mugitibus inpleverunt. |
| 115 |
deriguere metu Minyae; subit ille nec ignes |
|
sentit anhelatos (tantum medicamina possunt!) |
|
 |
| Mit Hilfe von Medeas Zauberkräutern fasst Jason die Stiere bei den Hörnern und zwingt sie ins Joch. |
| (Jason: Marmorsarkophag, Pergamonmuseum Berlin, Foto: H.-J. Günther 2008) Ovid. Met. VII, 116-118 |
|
|
pendulaque audaci mulcet palearia dextra |
|
suppositosque iugo pondus grave cogit aratri |
|
ducere et insuetum ferro proscindere campum: |
| 120 |
mirantur Colchi, Minyae clamoribus augent |
|
adiciuntque animos. galea tum sumit aena |
|
vipereos dentes et aratos spargit in agros. |
|
semina mollit humus valido praetincta veneno, |
|
 |
| Jason verstreut Drachenzähne, aus denen Krieger wachsen. |
| (modern art) Ovid. Met. VII, 114 |
|
|
|
et crescunt fiuntque sati nova corpora dentes, |
| 125 |
utque hominis speciem materna sumit in alvo |
|
perque suos intus numeros conponitur infans |
|
nec nisi maturus communes exit in auras, |
|
sic, ubi visceribus gravidae telluris imago |
|
effecta est hominis, feto consurgit in arvo, |
| 130 |
quodque magis mirum est, simul edita concutit arma. |
|
quos ubi viderunt praeacutae cuspidis hastas |
|
in caput Haemonii iuvenis torquere parantis, |
|
demisere metu vultumque animumque Pelasgi; |
|
ipsa quoque extimuit, quae tutum fecerat illum. |
| 135 |
utque peti vidit iuvenem tot ab hostibus unum, |
|
palluit et subito sine sanguine frigida sedit, |
|
neve parum valeant a se data gramina, carmen |
|
auxiliare canit secretasque advocat artes. |
|
 |
| Jason wirft einen Stein unter sie, sodass sie gegeneinander losgehen. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1703) Ovid. Met. VII, 139 |
|
|
ille gravem medios silicem iaculatus in hostes |
| 140 |
a se depulsum Martem convertit in ipsos: |
|
terrigenae pereunt per mutua vulnera fratres |
|
civilique cadunt acie. gratantur Achivi |
|
victoremque tenent avidisque amplexibus haerent. |
|
tu quoque victorem conplecti, barbara, velles: |
| 145 |
obstitit incepto pudor, at conplexa fuisses, |
|
sed te, ne faceres, tenuit reverentia famae. |
|
quod licet, adfectu tacito laetaris agisque |
|
carminibus grates et dis auctoribus horum. |
|
 |
| Als letztes muss Jason den Drachen besiegen, der das goldene Vlies bewacht. |
| (Drachenanimation) Ovid. Met. VII, 149 |
|
|
 |
| Iasons letzte Aufgabe ist es, den Drachen außer Gefecht zu setzen. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 149 |
|
|
Pervigilem superest herbis sopire draconem, |
| 150 |
qui crista linguisque tribus praesignis et uncis |
|
 |
| Einen furchterregenden Anblick bietet der Drache |
| (Salvator Rosa, 1615-1673) Ovid. Met. VII, 151 |
|
|
dentibus horrendus custos erat arboris aureae. |
|
 |
| Jason besprengt den Drachen mit Medeas Zaubersaft. |
| (Chr. Wilh. Ernst Dietrich, 1712-1774) Ovid. Met. VII, 152-153 |
|
|
hunc postquam sparsit Lethaei gramine suci |
|
 |
| Dreimal spricht er ein Zauberwort, das den Schlaf fördert. |
| ( A. Fantalov, 2001) Ovid. Met. VII, 153 |
|
|
verbaque ter dixit placidos facientia somnos, |
|
quae mare turbatum, quae concita flumina sistunt, |
|
 |
| Daraufhin schläft der Drache ein. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid. Met. VII, 155 |
|
| 155 |
somnus in ignotos oculos sibi venit, et auro |
|
 |
| Jason erhält nun das goldene Vlies. |
| (rotfigurige Vase, 5. Jhdt a. Chr.) Ovid. Met. VII, 156 |
|
|
heros Aesonius potitur spolioque superbus |
|
 |
| Dieses Machtsymbol nimmt Jason an sich. |
| (Orden vom goldenen Vlies, gestiftet 1430) Ovid. Met. VII, 157 |
|
|
muneris auctorem secum, spolia altera, portans |
|
 |
Mit seiner Frau Medea und dem goldenen Vlies fährt er zurück nach Jolkos.
Auf der Fahrt zerstückelt Medea ihren Bruder Absyrtos und wirft die Teile ins Meer, um die Verfolger aufzuhalten. |
| (Das goldene Vlies, H.J. Draper, 1880) Ovid. Met. VII, 158 |
|
|
victor Iolciacos tetigit cum coniuge portus. |
VII: 159 - 178 Iason vitam Aesonis longiorem a Medea petit
Jason bittet Medea, Aesons Leben zu verlängern
Jason asks Medea to lengthen Aeson's life
Jasón ruega a Medea prolongar la vida de Esón
|
Haemoniae matres pro gnatis dona receptis |
| 160 |
grandaevique ferunt patres congestaque flamma |
|
tura liquefaciunt, inductaque cornibus aurum |
|
victima vota cadit, sed abest gratantibus Aeson |
|
iam propior leto fessusque senilibus annis, |
|
cum sic Aesonides: 'o cui debere salutem |
| 165 |
confiteor, coniunx, quamquam mihi cuncta dedisti |
|
excessitque fidem meritorum summa tuorum, |
|
si tamen hoc possunt (quid enim non carmina possunt?) |
|
deme meis annis et demptos adde parenti!' |
|
nec tenuit lacrimas: mota est pietate rogantis, |
| 170 |
dissimilemque animum subiit Aeeta relictus; |
|
nec tamen adfectus talis confessa 'quod' inquit |
|
'excidit ore tuo, coniunx, scelus? ergo ego cuiquam |
|
posse tuae videor spatium transcribere vitae? |
|
nec sinat hoc Hecate, nec tu petis aequa; sed isto, |
|
 |
| Auf Bitten Jasons verspricht Medea, seinen alten Vater zu verjüngen. |
| (Gustave Moreau, 1865) Ovid. Met. VII, 175-177 |
|
| 175 |
quod petis, experiar maius dare munus, Iason. |
|
arte mea soceri longum temptabimus aevum, |
|
non annis revocare tuis, modo diva triformis |
|
adiuvet et praesens ingentibus adnuat ausis.' |
VII: 179 - 233 Medea herbis collectis Hecatem advocat
Medea ruft Hecate an und sammelt Kräuter
Medea summons the powers and gathers herbs
Medea invoca a Hécate y reune hierbas
|
Tres aberant noctes, ut cornua tota coirent |
| 180 |
efficerentque orbem; postquam plenissima fulsit |
|
ac solida terras spectavit imagine luna, |
|
egreditur tectis vestes induta recinctas, |
|
nuda pedem, nudos umeris infusa capillos, |
|
fertque vagos mediae per muta silentia noctis |
| 185 |
incomitata gradus: homines volucresque ferasque |
|
solverat alta quies, nullo cum murmure saepes, |
|
inmotaeque silent frondes, silet umidus aer, |
|
sidera sola micant: ad quae sua bracchia tendens |
|
ter se convertit, ter sumptis flumine crinem |
| 190 |
inroravit aquis ternisque ululatibus ora |
|
solvit et in dura submisso poplite terra |
|
'Nox' ait 'arcanis fidissima, quaeque diurnis |
|
aurea cum luna succeditis ignibus astra, |
|
| Zur Geisterstunde bittet die Zauberin Medea
die dreigestaltige Hecate und die Mächte der Unterwelt um Hilfe. |
| (Hecate) Ovid. Met. VII, 192-219 |
|
|
tuque, triceps Hecate, quae coeptis conscia nostris |
| 195 |
adiutrixque venis cantusque artisque magorum, |
|
 |
| Medea wendet sich an Tellus, die Verbündete der Zauberer. |
| (Tellus: De Clerck, 1570-1606) Ovid. Met. VII, 196 |
|
|
quaeque magos, Tellus, pollentibus instruis herbis, |
|
auraeque et venti montesque amnesque lacusque, |
|
dique omnes nemorum, dique omnes noctis adeste, |
|
quorum ope, cum volui, ripis mirantibus amnes |
| 200 |
in fontes rediere suos, concussaque sisto, |
|
stantia concutio cantu freta, nubila pello |
|
nubilaque induco, ventos abigoque vocoque, |
|
 |
| Mit Worten und Sprüchen ruft Medea die helfenden Geister. |
| (Anthony Frederick Augustus Sandys, 1829-1904) Ovid. Met. VII, 203 |
|
|
vipereas rumpo verbis et carmine fauces, |
|
vivaque saxa sua convulsaque robora terra |
| 205 |
et silvas moveo iubeoque tremescere montis |
|
et mugire solum manesque exire sepulcris! |
|
 |
| Auch die Mondgöttin Diana ruft Medea an. |
| (Diana-Eleni am Dead Horse Point, Canyonlands, 2010) Ovid. Met. VII, 207 |
|
|
te quoque, Luna, traho, quamvis Temesaea labores |
|
aera tuos minuant; currus quoque carmine nostro |
|
pallet avi, pallet nostris Aurora venenis! |
| 210 |
vos mihi taurorum flammas hebetastis et unco |
|
inpatiens oneris collum pressistis aratro, |
|
vos serpentigenis in se fera bella dedistis |
|
custodemque rudem somni sopistis et aurum |
|
vindice decepto Graias misistis in urbes: |
| 215 |
nunc opus est sucis, per quos renovata senectus |
|
in florem redeat primosque recolligat annos, |
|
et dabitis. neque enim micuerunt sidera frustra, |
|
nec frustra volucrum tractus cervice draconum |
|
 |
| Hecate schickt Medea einen von geflügelten Schlangen gezogenen Himmelwagen. |
| (De Passe, Crispin, 1609) Ovid. Met. VII, 220-237 |
|
|
currus adest.' aderat demissus ab aethere currus. |
|
 |
| Medea besteigt Hecates Himmelwagen. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VII, 220-237 |
|
| 220 |
quo simul adscendit frenataque colla draconum |
|
permulsit manibusque leves agitavit habenas, |
|
sublimis rapitur subiectaque Thessala Tempe |
|
 |
| Medea sucht in den Bergregionen Griechenlands Zauberkräuter. |
| Ovid. Met. VII, 224-225 |
|
|
despicit et certis regionibus adplicat angues: |
|
et quas Ossa tulit, quas altum Pelion herbas, |
| 225 |
Othrysque Pindusque et Pindo maior Olympus, |
|
perspicit et placitas partim radice revellit, |
|
partim succidit curvamine falcis aenae. |
|
multa quoque Apidani placuerunt gramina ripis, |
|
multa quoque Amphrysi, neque eras inmunis, Enipeu; |
| 230 |
nec non Peneos nec non Spercheides undae |
|
contribuere aliquid iuncosaque litora Boebes; |
|
carpsit et Euboica vivax Anthedone gramen, |
|
nondum mutato vulgatum corpore Glauci. |
VII: 234 - 293 Medea Aesoni iuvenilem speciem reddit
Medea verjüngt Aeson
Medea rejuvenates Aeson
Medea rejuvenece a Esón
|
Et iam nona dies curru pennisque draconum |
|
 |
| Medea kehrt mit vielen Zauberkräutern heim, z.B.mit dem Lebenskraut. |
| (Michelangelo Maestri) Ovid. Met. VII, 220-237 |
|
| 235 |
nonaque nox omnes lustrantem viderat agros, |
|
cum rediit; neque erant tacti nisi odore dracones, |
|
et tamen annosae pellem posuere senectae. |
|
constitit adveniens citra limenque foresque |
|
et tantum caelo tegitur refugitque viriles |
| 240 |
contactus, statuitque aras de caespite binas, |
|
 |
| Medea errichtet zwei Altäre, einen für Iuventa, einen fur Hecate. |
| (Hecate: Sandra M. Stanton) Ovid. Met. VII, 241 |
|
|
dexteriore Hecates, ast laeva parte Iuventae. |
|
has ubi verbenis silvaque incinxit agresti, |
|
haud procul egesta scrobibus tellure duabus |
|
sacra facit cultrosque in guttura velleris atri |
| 245 |
conicit et patulas perfundit sanguine fossas; |
|
tum super invergens liquidi carchesia mellis |
|
alteraque invergens tepidi carchesia lactis, |
|
verba simul fudit terrenaque numina civit |
|
 |
| Medea bittet den Göttern der Unterwelt, Pluto und Proserpina. |
| (Relief aus Lokri, 480-450 a. Chr.) Ovid. Met. VII, 249 |
|
|
umbrarumque rogat rapta cum coniuge regem, |
| 250 |
ne properent artus anima fraudare senili. |
|
Quos ubi placavit precibusque et murmure longo, |
|
Aesonis effetum proferri corpus ad auras |
|
iussit et in plenos resolutum carmine somnos |
|
exanimi similem stratis porrexit in herbis. |
| 255 |
hinc procul Aesoniden, procul hinc iubet ire ministros |
|
et monet arcanis oculos removere profanos. |
|
 |
| Mit gelöstem Haar beginnt Medea den Zaubersud zu kochen. |
| (Gustav Klimt, 1898.) Ovid. Met. VII, 258-259 |
|
|
diffugiunt iussi; passis Medea capillis |
|
bacchantum ritu flagrantis circuit aras |
|
multifidasque faces in fossa sanguinis atra |
| 260 |
tinguit et infectas geminis accendit in aris |
|
terque senem flamma, ter aqua, ter sulphure lustrat. |
|
Interea validum posito medicamen aeno |
|
fervet et exsultat spumisque tumentibus albet. |
|
illic Haemonia radices valle resectas |
| 265 |
seminaque floresque et sucos incoquit atros; |
|
adicit extremo lapides Oriente petitos |
|
 |
| Medea sucht auch reingewaschenen Sand des Oceans. |
| (Oceanus, röm. Mosaik 3. Jhdt., Sousse, Tunesien) Ovid. Met. VII, 267 |
|
|
et quas Oceani refluum mare lavit harenas; |
|
addit et exceptas luna pernocte pruinas |
|
et strigis infamis ipsis cum carnibus alas |
| 270 |
inque virum soliti vultus mutare ferinos |
|
 |
| Auch die Eingeweide eines Werwolfs werden gebraucht. |
| Ovid. Met. VII, 270-271 |
|
|
ambigui prosecta lupi; nec defuit illis |
|
squamea Cinyphii tenuis membrana chelydri |
|
vivacisque iecur cervi; quibus insuper addit |
|
ova caputque novem cornicis saecula passae. |
| 275 |
his et mille aliis postquam sine nomine rebus |
|
propositum instruxit mortali barbara maius, |
|
 |
| Wohin Medeas Zaubergebräu spritzt, erwächst neues Leben. |
| ( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VII, 277-284 |
|
|
arenti ramo iampridem mitis olivae |
|
omnia confudit summisque inmiscuit ima. |
|
ecce vetus calido versatus stipes aeno |
| 280 |
fit viridis primo nec longo tempore frondes |
|
induit et subito gravidis oneratur olivis: |
|
at quacumque cavo spumas eiecit aeno |
|
ignis et in terram guttae cecidere calentes, |
|
 |
| Der Sud löst geradezu einen Frühling aus. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 284 |
|
|
vernat humus, floresque et mollia pabula surgunt. |
|
 |
| Medea durchschneidet die Kehle des alten Aeson. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid. Met. VII, 285-293 |
|
| 285 |
quae simul ac vidit, stricto Medea recludit |
|
ense senis iugulum veteremque exire cruorem |
|
 |
| Medea ersetzt sein Blut durch den jungmachenden Zaubersud. |
| (Florio und Zoan Andrea Vavassore 1497, in Regiusedition von 1509) Ovid. Met. VII, 287 |
|
|
passa replet sucis; quos postquam conbibit Aeson |
|
aut ore acceptos aut vulnere, barba comaeque |
|
canitie posita nigrum rapuere colorem, |
| 290 |
pulsa fugit macies, abeunt pallorque situsque, |
|
adiectoque cavae supplentur corpore rugae, |
|
membraque luxuriant: Aeson miratur et olim |
|
ante quater denos hunc se reminiscitur annos. |
VII: 294 - 349 Medea Peliam perdit
Medea vernichtet Pelias
Medea's destruction of Pelias
Medea destruye a Pelias
| |
 |
| Bacchus hat das Wunder gesehen und denkt an seine Ammen. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 294-296 |
|
|
Viderat ex alto tanti miracula monstri |
| 295 |
Liber et admonitus, iuvenes nutricibus annos |
|
 |
| Bacchus erhält von Medea das Zaubermittel. Damit verjüngt er seine Ammen. |
| (Feodor Bruni, 1828.) Ovid. Met. VII, 294-296 |
|
|
posse suis reddi, capit hoc a Colchide munus. |
|
Neve doli cessent, odium cum coniuge falsum |
|
Phasias adsimulat Peliaeque ad limina supplex |
|
confugit; atque illam, quoniam gravis ipse senecta est, |
| 300 |
excipiunt natae; quas tempore callida parvo |
|
Colchis amicitiae mendacis imagine cepit, |
|
dumque refert inter meritorum maxima demptos |
|
Aesonis esse situs atque hac in parte moratur, |
|
 |
| Medea bereitet die Rache an Pelias, des Onkels von Jason, vor. |
| Sie redet seinen Töchtern ein, auch er könne durch ihre Zauberkraft verjüngt werden. |
| (Attische Vase, 530 a. Chr.) Ovid. Met. VII, 297-311 |
|
|
spes est virginibus Pelia subiecta creatis, |
| 305 |
arte suum parili revirescere posse parentem, |
|
idque petunt pretiumque iubent sine fine pacisci. |
|
illa brevi spatio silet et dubitare videtur |
|
suspenditque animos ficta gravitate rogantum. |
|
mox ubi pollicita est, 'quo sit fiducia maior |
| 310 |
muneris huius' ait, 'qui vestri maximus aevo est |
|
dux gregis inter oves, agnus medicamine fiet.' |
|
protinus innumeris effetus laniger annis |
|
attrahitur flexo circum cava tempora cornu; |
|
cuius ut Haemonio marcentia guttura cultro |
| 315 |
fodit et exiguo maculavit sanguine ferrum, |
|
membra simul pecudis validosque venefica sucos |
|
mergit in aere cavo: minuunt ea corporis artus |
|
cornuaque exurunt nec non cum cornibus annos, |
|
et tener auditur medio balatus aeno: |
|
 |
| Medea verzaubert vor den Augen der Peliastöchter einen alten Hammel in ein Lamm. |
| (Widderfigur aus dem Besitz Goethes) Ovid. Met. VII, 312-321 |
|
| 320 |
nec mora, balatum mirantibus exsilit agnus |
|
lascivitque fuga lactantiaque ubera quaerit. |
|
Obstipuere satae Pelia, promissaque postquam |
|
exhibuere fidem, tum vero inpensius instant. |
|
ter iuga Phoebus equis in Hibero flumine mersis |
| 325 |
dempserat et quarta radiantia nocte micabant |
|
sidera, cum rapido fallax Aeetias igni |
|
imponit purum laticem et sine viribus herbas. |
|
iamque neci similis resoluto corpore regem |
|
et cum rege suo custodes somnus habebat, |
| 330 |
quem dederant cantus magicaeque potentia linguae; |
|
 |
Auf Medeas Geheiß betreten die Töchter das Schlafzimmer ihres Vaters Pelias.
Medea fordert sie auf, nicht zu zaudern. |
| (Moreau de Tours, 1895) Ovid. Met. VII, 331-332 |
|
|
intrarant iussae cum Colchide limina natae |
|
ambierantque torum: 'quid nunc dubitatis inertes? |
|
 |
| Medea befiehlt den Töchtern die Schwerter zu zücken. |
| (Ludovico Dolce, 1558) Ovid. Met. VII, 333-338 |
|
|
stringite' ait 'gladios veteremque haurite crurorem, |
|
ut repleam vacuas iuvenali sanguine venas! |
|
 |
| Da neue Leben des Vaters liege in ihrer Hand. |
| (Depasse, Crispin, 1609) Ovid. Met. VII, 333-338 |
|
| 335 |
in manibus vestris vita est aetasque parentis: |
|
si pietas ulla est nec spes agitatis inanis, |
|
officium praestate patri telisque senectam |
|
exigite, et saniem coniecto emittite ferro!' |
|
his, ut quaeque pia est, hortatibus inpia prima est |
| 340 |
et, ne sit scelerata, facit scelus: haud tamen ictus |
|
ulla suos spectare potest, oculosque reflectunt, |
|
 |
| Auf Medeas Befehl hin töten die Töchter des Pelias ihren Vater. |
| ( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VII, 340-342 |
|
|
caecaque dant saevis aversae vulnera dextris. |
|
ille cruore fluens, cubito tamen adlevat artus, |
|
semilacerque toro temptat consurgere, et inter |
| 345 |
tot medius gladios pallentia bracchia tendens |
|
 |
| Sterbend fragt Pelias die Töchter, was sie denn vorhätten. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 346-347 |
|
|
'quid facitis, gnatae? quid vos in fata parentis |
|
armat?' ait: cecidere illis animique manusque; |
|
plura locuturo cum verbis guttura Colchis |
|
 |
| Medea täuscht die Töchter. Sie hatte die Glieder des Pelias nur in kochendes Wasser geworfen. |
| (Pietro de Mariscalchi, 1520-1589) Ovid. Met. VII, 348-349 |
|
|
abstulit et calidis laniatum mersit in undis. |
VII: 350 - 403 Medea Athenas fugit
Medea flieht und gelangt nach Athen
Medea flees and reaches Athens
Medea huye y llega a Atenas
| 350 |
Quod nisi pennatis serpentibus isset in auras, |
|
non exempta foret poenae: fugit alta superque |
|
Pelion umbrosum, Philyreia tecta, superque |
|
 |
Nach dieser Untat muss Medea fliehen. Sie überfliegt verschiedene Regionen, die durch Metamorphosen bekannt sind,
| so den thessalischen Othrys. Hier wurde der Hirt
Cerambus in der großen Flut gerettet und in einen Käfer verwandelt. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 353 | |
|
|
Othryn et eventu veteris loca nota Cerambi: |
|
 |
| Medea entkommt mit ihrem Schlangenwagen der einsetzenden Verfolgung. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid. Met. VII, 348-349 |
|
|
hic ope nympharum sublatus in aera pennis, |
| 355 |
cum gravis infuso tellus foret obruta ponto, |
|
Deucalioneas effugit inobrutus undas. |
|
Aeoliam Pitanen a laeva parte relinquit |
|
 |
| Medea passiert den Felsen, zu dem einst ein Drache erstarrte.
|
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 358 |
|
|
factaque de saxo longi simulacra draconis |
|
Idaeumque nemus, quo nati furta, iuvencum, |
|
 |
Im troischen Idagebirge hatte einst Bacchus
| einen gestohlenen Stier in der Gestalt eines Hirsches verborgen. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 359-360 | |
|
| 360 |
occuluit Liber falsi sub imagine cervi, |
|
quaque pater Corythi parva tumulatus harena est, |
|
et quos Maera novo latratu terruit agros, |
|
 |
Als Hercules nach Cos kam, wurden dort die Frauen zum Schutz vor dem
| Kriegsvolk in Rinder verwandelt. Doch die Soldaten schlachteten und aßen sie. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 363-365 | |
|
|
Eurypylique urbem, qua Coae cornua matres |
|
gesserunt tum, cum discederet Herculis agmen, |
|
 |
Wegen ihres dämonischen Blickes wurden die rhodischen Telchines
| von Jupiter unter das Meer verbannt. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 365-367 | |
|
| 365 |
Phoebeamque Rhodon et Ialysios Telchinas, |
|
quorum oculos ipso vitiantes omnia visu |
|
Iuppiter exosus fraternis subdidit undis; |
|
transit et antiquae Cartheia moenia Ceae, |
|
 |
| In Cos wurde die Tochter des Alcidamas in eine Taube verwandelt.
|
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 369-370 |
|
|
qua pater Alcidamas placidam de corpore natae |
| 370 |
miraturus erat nasci potuisse columbam. |
|
 |
| Medea überfliegt Hyries See. Hyries Tränen über ihren Sohn Cygnus schufen ihn.
|
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 371-382 |
|
|
inde lacus Hyries videt et Cycneia Tempe, |
|
quae subitus celebravit olor: nam Phylius illic |
|
imperio pueri volucrisque ferumque leonem |
|
tradiderat domitos; taurum quoque vincere iussus |
| 375 |
vicerat et spreto totiens iratus amore |
|
praemia poscenti taurum suprema negabat; |
|
ille indignatus 'cupies dare' dixit et alto |
|
 |
| Medea überfliegt auch Ätolien, wo sich einst der Apollosohn Cygnus von einem Felsen stürzte |
| und in einen Schwan verwandelt wurde. Aus den Tränen der Mutter Hyrie enstand ein See. |
| ( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VII, 377-381 |
|
|
desiluit saxo; cuncti cecidisse putabant: |
|
factus olor niveis pendebat in aere pennis; |
| 380 |
at genetrix Hyrie, servati nescia, flendo |
|
delicuit stagnumque suo de nomine fecit. |
|
adiacet his Pleuron, in qua trepidantibus alis |
|
 |
| Combe wurde hier in einen Vogel verwandelt, als die Söhne sie bedrohten.
|
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 383 |
|
|
Ophias effugit natorum vulnera Combe; |
|
inde Calaureae Letoidos adspicit arva |
| 385 |
in volucrem versi cum coniuge conscia regis. |
|
 |
| Menephron, der mit seiner Mutter Unzucht treiben wollte, wird zum Wolf.
|
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 386-387 |
|
|
dextera Cyllene est, in qua cum matre Menephron |
|
concubiturus erat saevarum more ferarum; |
|
Cephison procul hinc deflentem fata nepotis |
|
respicit in tumidam phocen ab Apolline versi |
|
 |
| Eumelus hatte beim Opfern versehentlich seinen Sohn erschlagen. Der wird ein Vogel.
|
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 371-382 |
|
| 390 |
Eumelique domum lugentis in aere natum. |
|
 |
| Der Schlangenwagen trägt Medea nach Korinth
|
| (Florio und Zoan Andrea Vavassore 1497, in Regiusedition von 1509) Ovid. Met. VII, 391 |
|
|
Tandem vipereis Ephyren Pirenida pennis |
|
contigit: hic aevo veteres mortalia primo |
|
corpora vulgarunt pluvialibus edita fungis. |
|
 |
| Nach der Rückkehr nach Jolkos vergiftet Medea ihre Rivalin und zündet den Palast an. |
| (Bernard Picart, 1673-1733) Ovid. Met. VII, 394-395 |
|
|
sed postquam Colchis arsit nova nupta venenis |
|
 |
| Der brennende Palast ist vom Meer aus zu sehen. |
| (Ludovico Dolce, Edition 1558) Ovid. Met. VII, 395 |
|
| 395 |
flagrantemque domum regis mare vidit utrumque, |
|
 |
| Die rasende Medea denkt nur an Tod und Vernichtung. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VII, 395 |
|
|
 |
| Aus Rache ermordet Medea ihre Kinder. |
| (Eugène Delacroix, 1838) Ovid. Met. VII, 396 |
|
|
sanguine natorum perfunditur inpius ensis, |
|
 |
Im Schlangenwagen flieht Medea nach Athen
und heiratet König Aegeus, den Vater des Theseus. |
(Medea im Schlangenwagen: Marmorsarkophag, Pergamonmuseum Berlin,
Foto: H.-J. Günther 2008) Ovid. Met. VII, 397 |
|
|
ultaque se male mater Iasonis effugit arma. |
|
hinc Titaniacis ablata draconibus intrat |
|
Palladias arces, quae te, iustissima Phene, |
| 400 |
teque, senex Peripha, pariter videre volantes |
|
innixamque novis neptem Polypemonis alis. |
|
excipit hanc Aegeus facto damnandus in uno, |
|
nec satis hospitium est, thalami quoque foedere iungit. |
VII: 404 - 424 Medea Theseum interficere conata evanescit
Medea versucht Theseus zu ermorden und verschwindet dann
Medea attempts Theseus's life, then vanishes
Medea intenta asesinar a Teseo y desaparece
| |
 |
| Theseus trifft Medea bei seinem Vater, der ihn zunächst nicht erkennt. |
| (Ludovico Dolce, 1558) Ovid. Met. VII, 404-405 |
|
|
Iamque aderat Theseus, proles ignara parenti, |
| 405 |
qui virtute sua bimarem pacaverat Isthmon: |
|
 |
| Medea mischt das Gift Aconitum an, um Theseus umzubringen. |
| (Medea, Ägeus,Theseus: W. Russel Flint 1911) Ovid. Met. VII, 406-407 |
|
|
huius in exitium miscet Medea, quod olim |
|
attulerat secum Scythicis aconiton ab oris. |
|
illud Echidnaeae memorant e dentibus ortum |
|
esse canis: specus est tenebroso caecus hiatu, |
|
 |
In der Unterwelt war Hercules einst auf Cerberus getroffen.
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VII, 410 | |
|
| 410 |
est via declivis, per quam Tirynthius heros |
|
restantem contraque diem radiosque micantes |
|
obliquantem oculos nexis adamante catenis |
|
 |
Hercules schleppte den Cerberus aus der Hölle in die Oberwelt.
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 408-419 | |
|
|
Cerberon abstraxit, rabida qui concitus ira |
|
 |
In der Oberwelt verlor Cerberus beim wütenden Bellen seinen milchigen Geifer.
| Daraus wuchs das Giftkraut Aconitum. |
| (Suloni Robertson) Ovid. Met. VII, 413-414 | |
|
|
inplevit pariter ternis latratibus auras |
| 415 |
et sparsit virides spumis albentibus agros; |
|
has concresse putant nactasque alimenta feracis |
|
fecundique soli vires cepisse nocendi; |
|
quae quia nascuntur dura vivacia caute, |
|
agrestes aconita vocant. ea coniugis astu |
|
 |
| Medea bringt Aegeus dazu, seinem zurückgekehrten Sohn Theseus, den er noch nicht erkannt hat, |
| den Giftbecher zu reichen. Danach flieht sie in einem von ihr gezauberten Nebel für immer. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid. Met. VII, 420-423 |
|
| 420 |
ipse parens Aegeus nato porrexit ut hosti. |
|
sumpserat ignara Theseus data pocula dextra, |
|
cum pater in capulo gladii cognovit eburno |
|
signa sui generis facinusque excussit ab ore. |
|
effugit illa necem nebulis per carmina motis; |
VII: 425 - 452 Laudatio Thesei
Lobpreis auf Theseus
The praise for Theseus
Elogio a Teseo
| 425 |
At genitor, quamquam laetatur sospite nato, |
|
attonitus tamen est, ingens discrimine parvo |
|
committi potuisse nefas: fovet ignibus aras |
|
muneribusque deos inplet, feriuntque secures |
|
colla torosa boum vinctorum cornua vittis. |
|
 |
| Wegen Theseus' Rückkehr von seinen Heldentaten auf dem Peleponnes wird in Athen ein Freudenfest gefeiert. |
| Ovid. Met. VII, 430-452 |
|
| 430 |
nullus Erecthidis fertur celebratior illo |
|
inluxisse dies: agitant convivia patres |
|
et medium vulgus nec non et carmina vino |
|
ingenium faciente canunt: 'te, maxime Theseu, |
|
mirata est Marathon Cretaei sanguine tauri, |
| 435 |
quodque suis securus arat Cromyona colonus, |
|
munus opusque tuum est; tellus Epidauria per te |
|
clavigeram vidit Vulcani occumbere prolem, |
|
 |
| Theseus legt Procrustes in das Bett, in dem er seine Gäste folterte. |
| (Animation: Guy Fiero) Ovid. Met. VII, 438 |
|
|
vidit et inmitem Cephisias ora Procrusten, |
|
 |
| Theseus besiegt einen Unhold nach dem anderen. |
| (Antonio Canova, 1805-1819) Ovid. Met. VII, 438 |
|
|
 |
| Theseus tötet den Räuber Cercyon nach einem Ringkampf. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 439 |
|
|
Cercyonis letum vidit Cerealis Eleusin. |
|
 |
| Sinis, den "Fichtenbeuger", bestraft Theseus mit dessen Foltermethode. |
| (Animation: Guy Fiero) Ovid. Met. VII, 438 |
|
| 440 |
occidit ille Sinis magnis male viribus usus, |
|
qui poterat curvare trabes et agebat ab alto |
|
ad terram late sparsuras corpora pinus. |
|
tutus ad Alcathoen, Lelegeia moenia, limes |
|
conposito Scirone patet, sparsisque latronis |
| 445 |
terra negat sedem, sedem negat ossibus unda; |
|
quae iactata diu fertur durasse vetustas |
|
in scopulos: scopulis nomen Scironis inhaeret. |
|
 |
Theseus' erste Tat. Er hebt den Riesenstein, unter den
| sein Vater Aegeus für ihn Sandalen und ein Schwert gelegt hatte. |
| (La Hyre, Laurent de, 1606-1656) Ovid. Met. VII, 448-449 | |
|
|
si titulos annosque tuos numerare velimus, |
|
facta prement annos. pro te, fortissime, vota |
| 450 |
publica suscipimus, Bacchi tibi sumimus haustus.' |
|
consonat adsensu populi precibusque faventum |
|
regia, nec tota tristis locus ullus in urbe est. |
VII: 453 - 500 Minos bellum minatur
Minos droht mit Krieg
Minos threatens war
Minos amenaza con guerra
|
Nec tamen (usque adeo nulla est sincera voluptas, |
|
 |
Doch nicht lange kann sich Ägeus über die
| Rückkehr seines Sohnes Theseus freuen . |
| (Ägeus: Wendy Gough) Ovid. Met. VII, 454-455 | |
|
|
sollicitumque aliquid laetis intervenit) Aegeus |
| 455 |
gaudia percepit nato secura recepto: |
|
bella parat Minos; qui quamquam milite, quamquam |
|
classe valet, patria tamen est firmissimus ira |
|
 |
| Weil Minos' Sohn Androgeos bei Kampfspielen in Athen ums Leben kam, droht Minos mit Krieg. |
| (Ludovico Dolce, 1558) Ovid. Met. VII, 457-458 |
|
|
Androgeique necem iustis ulciscitur armis. |
|
 |
Minos bittet viele Völker um
| Unterstützung im Krieg gegen Athen.
|
| (Minos: engl Handschrift, ca. 1450) Ovid. Met. VII, 459
| |
|
|
ante tamen bello vires adquirit amicas, |
| 460 |
quaque potens habitus volucri freta classe pererrat: |
|
hinc Anaphen sibi iungit et Astypaleia regna, |
|
(promissis Anaphen, regna Astypaleia bello); |
|
hinc humilem Myconon cretosaque rura Cimoli |
|
florentemque thymo Syron planamque Seriphon |
|
 |
| Einige kleine Inseln sagen Hilfe zu: So Siphnos, wo einst Arne ihre Heimat für Gold verriet und zur Dohle wurde. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 465 |
|
| 465 |
marmoreamque Paron, quamque inpia prodidit Arne |
|
Siphnon et accepto, quod avara poposcerat, auro |
|
mutata est in avem, quae nunc quoque diligit aurum, |
|
nigra pedes, nigris velata monedula pennis. |
|
At non Oliaros Didymeque et Tenos et Andros |
| 470 |
et Gyaros nitidaeque ferax Peparethos olivae |
|
Cnosiacas iuvere rates; latere inde sinistro |
|
Oenopiam Minos petit, Aeacideia regna: |
|
Oenopiam veteres adpellavere, sed ipse |
|
 |
Minos kommt, schon nahe an Athen, zur Insel
| Aegina die zuvor Oenopia hieß. |
| Ovid. Met. VII, 472-475 | |
|
|
 |
Aeacus hatte die Insel nach seiner Ahnfrau Aegina benannt. Diese war einst von Jupiter
| in der Gestalt von Feuer verführt worden. Somit gehört Jupiter zu Aeacus' Ahnen. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 472-475 | |
|
|
Aeacus Aeginam genetricis nomine dixit. |
| 475 |
turba ruit tantaeque virum cognoscere famae |
|
expetit; occurrunt illi Telamonque minorque |
|
quam Telamon Peleus et proles tertia Phocus; |
|
ipse quoque egreditur tardus gravitate senili |
|
Aeacus et, quae sit veniendi causa, requirit. |
| 480 |
admonitus patrii luctus suspirat et illi |
|
dicta refert rector populorum talia centum: |
|
'arma iuves oro pro gnato sumpta piaeque |
|
pars sis militiae; tumulo solacia posco.' |
|
 |
Aeacus lehnt eine Mithilfe für Minos ab.
| Er sei mit den Athenern verbündet.
|
| (Aeacus als Richter) Ovid. Met. VII, 484
| |
|
|
huic Asopiades 'petis inrita' dixit 'et urbi |
| 485 |
non facienda meae; neque enim coniunctior ulla |
|
Cecropidis est hac tellus: ea foedera nobis.' |
|
tristis abit 'stabunt' que 'tibi tua foedera magno' |
|
dixit et utilius bellum putat esse minari |
|
quam gerere atque suas ibi praeconsumere vires. |
| 490 |
classis ab Oenopiis etiamnum Lyctia muris |
|
spectari poterat, cum pleno concita velo |
|
Attica puppis adest in portusque intrat amicos, |
|
quae Cephalum patriaeque simul mandata ferebat. |
|
Aeacidae longo iuvenes post tempore visum |
|
 |
| Als nächster bitter der Athener Cephalus Aeacus, den König von Aegina, um Hilfe im Krieg gegen Minos. |
| ( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VII, 490-516 |
|
| 495 |
agnovere tamen Cephalum dextrasque dedere |
|
inque patris duxere domum: spectabilis heros |
|
et veteris retinens etiamnum pignora formae |
|
ingreditur ramumque tenens popularis olivae |
|
a dextra laevaque duos aetate minores |
| 500 |
maior habet, Clyton et Buten, Pallante creatos. |
VII: 501 - 613 Aeacus de peste Aeginae refert
Aeacus berichtet über die Pest von Ägina
Aeacus tells of the plague at Aegina
Eaco les relata la peste de Egina
|
Postquam congressus primi sua verba tulerunt, |
|
Cecropidae Cephalus peragit mandata rogatque |
|
auxilium foedusque refert et iura parentum, |
|
imperiumque peti totius Achaidos addit. |
| 505 |
sic ubi mandatam iuvit facundia causam, |
|
Aeacus, in capulo sceptri nitente sinistra, |
|
 |
Aeacus verpricht Cephalus die Hilfe seiner Insel.
| Er habe Männer genug, sagt Aeacus.
|
| (Karte der antiken Insel) Ovid. Met. VII, 507-511 | |
|
|
'ne petite auxilium, sed sumite' dixit, 'Athenae, |
|
nec dubie vires, quas haec habet insula, vestras |
|
ducite, et (o maneat rerum status iste mearum!) |
| 510 |
robora non desunt; superat mihi miles et hoc est, |
|
gratia dis, felix et inexcusabile tempus.' |
|
'immo ita sit' Cephalus, 'crescat tua civibus opto |
|
urbs' ait; 'adveniens equidem modo gaudia cepi, |
|
cum tam pulchra mihi, tam par aetate iuventus |
| 515 |
obvia processit; multos tamen inde requiro, |
|
quos quondam vidi vestra prius urbe receptus.' |
|
Aeacus ingemuit tristique ita voce locutus: |
|
'flebile principium melior fortuna secuta est; |
|
hanc utinam possem vobis memorare sine illo! |
| 520 |
ordine nunc repetam, neu longa ambage morer vos, |
|
ossa cinisque iacent, memori quos mente requiris, |
|
et quota pars illi rerum periere mearum! |
|
 |
Das sei vor kurzem noch anders gewesen. Aus Wut über Jupiters Affäre mit der
| Nymphe Ägina hatte Juno deren Nachfahren eine furchtbare Seuche geschickt. |
| (Gustave Moreau, 1826 - 1898) Ovid. Met. VII, 523-524 | |
|
|
dira lues ira populis Iunonis iniquae |
|
incidit exosae dictas a paelice terras. |
| 525 |
dum visum mortale malum tantaeque latebat |
|
causa nocens cladis, pugnatum est arte medendi: |
|
exitium superabat opem, quae victa iacebat. |
|
 |
| Aeacus berichtet vom Ausbruch der Seuche in Aegina, als deren Ursache eine aetherische Influenz galt. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid. Met. VII, 523-613 |
|
|
principio caelum spissa caligine terras |
|
pressit et ignavos inclusit nubibus aestus; |
| 530 |
dumque quater iunctis explevit cornibus orbem |
|
Luna, quater plenum tenuata retexuit orbem, |
|
letiferis calidi spirarunt aestibus austri. |
|
constat et in fontis vitium venisse lacusque, |
|
miliaque incultos serpentum multa per agros |
| 535 |
errasse atque suis fluvios temerasse venenis. |
|
strage canum primo volucrumque oviumque boumque |
|
inque feris subiti deprensa potentia morbi. |
|
 |
| Die Seuche in Aegina: Sogar die Stiere fallen beim Pflügen tot um. |
| ( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VII, 538-539 |
|
|
concidere infelix validos miratur arator |
|
inter opus tauros medioque recumbere sulco; |
| 540 |
lanigeris gregibus balatus dantibus aegros |
|
sponte sua lanaeque cadunt et corpora tabent; |
|
acer equus quondam magnaeque in pulvere famae |
|
degenerat palmas veterumque oblitus honorum |
|
ad praesepe gemit leto moriturus inerti. |
| 545 |
non aper irasci meminit, non fidere cursu |
|
cerva nec armentis incurrere fortibus ursi. |
|
omnia languor habet: silvisque agrisque viisque |
|
corpora foeda iacent, vitiantur odoribus aurae. |
|
mira loquar: non illa canes avidaeque volucres, |
| 550 |
non cani tetigere lupi; dilapsa liquescunt |
|
adflatuque nocent et agunt contagia late. |
|
'Pervenit ad miseros damno graviore colonos |
|
pestis et in magnae dominatur moenibus urbis. |
|
viscera torrentur primo, flammaeque latentis |
| 555 |
indicium rubor est et ductus anhelitus; igni |
|
aspera lingua tumet, tepidisque arentia ventis |
|
ora patent, auraeque graves captantur hiatu. |
|
non stratum, non ulla pati velamina possunt, |
|
nuda sed in terra ponunt praecordia, nec fit |
|
 |
| Die Pest wütet in Aegina. |
| (Arnold Böcklin, 1898) Ovid. Met. VII, 528-601 |
|
| 560 |
corpus humo gelidum, sed humus de corpore fervet. |
|
nec moderator adest, inque ipsos saeva medentes |
|
erumpit clades, obsuntque auctoribus artes; |
|
quo propior quisque est servitque fidelius aegro, |
|
in partem leti citius venit, utque salutis |
| 565 |
spes abiit finemque vident in funere morbi, |
|
indulgent animis et nulla, quid utile, cura est: |
|
utile enim nihil est. passim positoque pudore |
|
fontibus et fluviis puteisque capacibus haerent, |
|
nec sitis est exstincta prius quam vita bibendo. |
| 570 |
inde graves multi nequeunt consurgere et ipsis |
|
inmoriuntur aquis, aliquis tamen haurit et illas; |
|
tantaque sunt miseris invisi taedia lecti, |
|
prosiliunt aut, si prohibent consistere vires, |
|
corpora devolvunt in humum fugiuntque penates |
| 575 |
quisque suos, sua cuique domus funesta videtur, |
|
et quia causa latet, locus est in crimine; partim |
|
semianimes errare viis, dum stare valebant, |
|
adspiceres, flentes alios terraque iacentes |
|
lassaque versantes supremo lumina motu; |
| 580 |
membraque pendentis tendunt ad sidera caeli, |
|
hic illic, ubi mors deprenderat, exhalantes. |
|
'Quid mihi tunc animi fuit? an, quod debuit esse, |
|
ut vitam odissem et cuperem pars esse meorum? |
|
quo se cumque acies oculorum flexerat, illic |
 |
| Die Pest macht Aegina zu einer Insel der Toten. Aeacus beklagt sich bei Jupiter. |
| (Arnold Böcklin, 1886) Ovid. Met. VII, 587-601 |
|
| 585 |
vulgus erat stratum, veluti cum putria motis |
|
poma cadunt ramis agitataque ilice glandes. |
|
templa vides contra gradibus sublimia
|
Iuppiter illa tenet. quis non altaribus illis |
|
inrita tura dedit? quotiens pro coniuge coniunx, |
| 590 |
pro gnato genitor dum verba precantia dicit, |
|
non exoratis animam finivit in aris, |
|
inque manu turis pars inconsumpta reperta est! |
|
admoti quotiens templis, dum vota sacerdos |
|
concipit et fundit durum inter cornua vinum, |
| 595 |
haud exspectato ceciderunt vulnere tauri! |
|
ipse ego sacra Iovi pro me patriaque tribusque |
|
cum facerem natis, mugitus victima diros |
|
edidit et subito conlapsa sine ictibus ullis |
|
exiguo tinxit subiectos sanguine cultros. |
| 600 |
exta quoque aegra notas veri monitusque deorum |
|
perdiderant: tristes penetrant ad viscera morbi. |
|
ante sacros vidi proiecta cadavera postes, |
|
ante ipsas, quo mors foret invidiosior, aras. |
|
pars animam laqueo claudunt mortisque timorem |
| 605 |
morte fugant ultroque vocant venientia fata. |
|
corpora missa neci nullis de more feruntur |
|
funeribus (neque enim capiebant funera portae): |
|
aut inhumata premunt terras aut dantur in altos |
|
indotata rogos; et iam reverentia nulla est, |
| 610 |
deque rogis pugnant alienisque ignibus ardent. |
|
qui lacriment, desunt, indefletaeque vagantur |
|
natorumque patrumque animae iuvenumque senumque, |
|
nec locus in tumulos, nec sufficit arbor in ignes. |
|
VII: 614 - 660 Creatio Myrmidonum
Die Erschaffung der Myrmidonen
The creation of the Myrmidons
La creación de los Mirmidones
|
Attonitus tanto miserarum turbine rerum, |
| 615 |
"Iuppiter o!" dixi, "si te non falsa loquuntur |
|
 |
| Aeacus ruft Jupiter an, der einst die Nymphe Aegina zu seiner Ahnfrau machte. |
| (Jean Baptiste Greuze 1725-1805) Ovid. Met. VII, 474 |
|
|
dicta sub amplexus Aeginae Asopidos isse, |
|
nec te, magne pater, nostri pudet esse parentem, |
|
aut mihi redde meos aut me quoque conde sepulcro!" |
|
ille notam fulgore dedit tonitruque secundo. |
| 620 |
"accipio sintque ista precor felicia mentis |
|
signa tuae!" dixi, "quod das mihi, pigneror omen." |
|
forte fuit iuxta patulis rarissima ramis |
|
sacra Iovi quercus de semine Dodonaeo; |
|
hic nos frugilegas adspeximus agmine longo |
| 625 |
grande onus exiguo formicas ore gerentes |
|
rugosoque suum servantes cortice callem; |
|
dum numerum miror, "totidem, pater optime," dixi, |
|
 |
| Aeacus bittet Jupiter, ihm so viel Menschen wieder zu geben, |
| wie Ameisen aus einer Eiche herauskommen. |
| ( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VII, 474 |
|
|
"tu mihi da cives et inania moenia supple!" |
|
intremuit ramisque sonum sine flamine motis |
| 630 |
alta dedit quercus: pavido mihi membra timore |
|
horruerant, stabantque comae; tamen oscula terrae |
|
roboribusque dedi, nec me sperare fatebar; |
|
sperabam tamen atque animo mea vota fovebam. |
|
 |
| Im Traum sieht Aeacus, wie aus den Ameisen Menschen werden - die Myrmidonen. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid. Met. VII, 634-642 |
|
|
nox subit, et curis exercita corpora somnus |
| 635 |
occupat: ante oculos eadem mihi quercus adesse |
|
et ramis totidem totidemque animalia ramis |
|
ferre suis visa est pariterque tremescere motu |
|
graniferumque agmen subiectis spargere in arvis; |
|
 |
| Metamorphose der Myrmidonen. |
| (Anonymus, 18. Jhdt.) Ovid. Met. VII, 639-642 |
|
|
crescere desubito et maius maiusque videri |
| 640 |
ac se tollere humo rectoque adsistere trunco |
|
et maciem numerumque pedum nigrumque colorem |
|
 |
| Die Ameisenmenschen wiegen die alten Verluste auf. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 639-642 |
|
|
ponere et humanam membris inducere formam. |
|
somnus abit: damno vigilans mea visa querorque |
|
in superis opis esse nihil; at in aedibus ingens |
| 645 |
murmur erat, vocesque hominum exaudire videbar |
|
iam mihi desuetas; dum suspicor has quoque somni |
|
 |
| Telamon meldet seinem Vater Aeacus das Wunder der Verwandlung. |
| (Anonymus, 18. Jhdt.) Ovid. Met. VII, 647-652 |
|
|
esse, venit Telamon properus foribusque reclusis |
|
"speque fideque, pater", dixit "maiora videbis: |
|
egredere!" egredior, qualesque in imagine somni |
| 650 |
visus eram vidisse viros, ex ordine tales |
|
adspicio noscoque: adeunt regemque salutant. |
|
vota Iovi solvo populisque recentibus urbem |
|
partior et vacuos priscis cultoribus agros, |
|
Myrmidonasque voco nec origine nomina fraudo. |
| 655 |
corpora vidisti; mores, quos ante gerebant, |
|
nunc quoque habent: parcum genus est patiensque laborum |
|
quaesitique tenax et quod quaesita reservet. |
|
hi te ad bella pares annis animisque sequentur, |
|
cum primum qui te feliciter attulit eurus' |
| 660 |
(eurus enim attulerat) 'fuerit mutatus in austrum.' |
VII: 661 - 758 Perfidia Cephali et Procridis
Die Untreue von Cephalus und Procris
The infidelities of Cephalus and Procris
La infidelidad de Céfalo y Procris
|
Talibus atque aliis longum sermonibus illi |
|
inplevere diem; lucis pars ultima mensae |
|
est data, nox somnis. iubar aureus extulerat Sol, |
|
flabat adhuc eurus redituraque vela tenebat: |
| 665 |
ad Cephalum Pallante sati, cui grandior aetas, |
|
ad regem Cephalus simul et Pallante creati |
|
conveniunt, sed adhuc regem sopor altus habebat. |
|
excipit Aeacides illos in limine Phocus; |
|
nam Telamon fraterque viros ad bella legebant. |
| 670 |
Phocus in interius spatium pulchrosque recessus |
|
Cecropidas ducit, cum quis simul ipse resedit. |
|
adspicit Aeoliden ignota ex arbore factum |
|
ferre manu iaculum, cuius fuit aurea cuspis. |
|
pauca prius mediis sermonibus ille locutus |
| 675 |
'sum nemorum studiosus' ait 'caedisque ferinae; |
|
qua tamen e silva teneas hastile recisum, |
|
iamdudum dubito: certe si fraxinus esset, |
|
fulva colore foret; si cornus, nodus inesset. |
|
unde sit, ignoro, sed non formosius isto |
| 680 |
viderunt oculi telum iaculabile nostri.' |
|
excipit Actaeis e fratribus alter et 'usum |
|
maiorem specie mirabere' dixit 'in isto. |
|
consequitur, quodcumque petit, fortunaque missum |
|
non regit, et revolat nullo referente cruentum.' |
| 685 |
tum vero iuvenis Nereius omnia quaerit, |
|
cur sit et unde datum, quis tanti muneris auctor. |
|
quae petit, ille refert, sed enim narrare pudori est, |
|
qua tulerit mercede; silet tactusque dolore |
|
coniugis amissae lacrimis ita fatur obortis: |
|
 |
| Cephalus erregt mit seinem Speer auf der Insel Aegina Bewunderung. Er erzählt den Aeacussöhnen, |
| dass ihm einst seine Frau Procris diesen immer treffenden Wunderspeer als Liebespfand geschenkt habe. |
| ( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VII, 690-695 |
|
| 690 |
'hoc me, nate dea, (quis possit credere?) telum |
|
flere facit facietque diu, si vivere nobis |
|
fata diu dederint; hoc me cum coniuge cara |
|
perdidit: hoc utinam caruissem munere semper! |
|
'Procris erat, si forte magis pervenit ad aures |
|
 |
Cephalus liebt Procris, die noch schöner ist
| als ihre von Boreas geraubte Schwester Orithyia. |
| (Gaspard Marsy,1626-1681) Ovid. Met. VII, 694-697 | |
|
| 695 |
Orithyia tuas, raptae soror Orithyiae, |
|
si faciem moresque velis conferre duarum, |
|
dignior ipsa rapi! pater hanc mihi iunxit Erectheus, |
|
hanc mihi iunxit amor: felix dicebar eramque; |
|
non ita dis visum est, aut nunc quoque forsitan essem. |
| 700 |
alter agebatur post sacra iugalia mensis, |
|
cum me cornigeris tendentem retia cervis |
|
vertice de summo semper florentis Hymetti |
|
 |
Eines Morgens erblickt die "rosenfingrige" Göttin der Morgenröte Aurora den Jäger Cephalus und verliebt sich in ihn. | |
| (Carlos Parada, * 1946, Greek Mythology Link, s. Lateinlinks Nr. 5) Ovid. Met. VII, 703 | |
|
|
lutea mane videt pulsis Aurora tenebris |
|
 |
| .Aurora raubt Cephalus, den Sohn der Herse und des Merkur. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid. Met. VII, 702-703 | |
|
|
invitumque rapit. liceat mihi vera referre |
|
 |
| Cephalus räumt ein, dass Aurora wohl schön ist. |
(Aurora and Cephalus: Anne-Louis Girodet de Roucy-Trioson, 1767-1824)
Ovid. Met. VII, 702-703 | |
|
| 705 |
pace deae: quod sit roseo spectabilis ore, |
|
 |
Auroras rosiges Aussehen an der Zeitgrenze zwischen Nacht und Tag
erscheint dem Cephalus durchaus reizvoll. |
(Cephalus und Aurora: Pierre-Narcisse Guerin, 1810)
Ovid. Met. VII, 702-703 | |
|
|
quod teneat lucis, teneat confinia noctis, |
|
 |
| Doch Cephalus liebt nur seine Procris. |
| (Peter Paul Rubens, 1636) Ovid. Met. VII, 707 |
|
|
nectareis quod alatur aquis, ego Procrin amabam; |
|
pectore Procris erat, Procris mihi semper in ore. |
|
 |
| Cephalus spricht mit Aurora nur über seine junge Ehe und seine Liebesumarmungen. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VII, 707 |
|
|
sacra tori coitusque novos thalamosque recentes |
| 710 |
primaque deserti referebam foedera lecti: |
|
 |
| Aurora schilt ihn undankbar. |
| (Aurora und Cephalus: Flaxman, John 1755 – 1826) Ovid. Met. VII, 711-712 |
|
|
mota dea est et "siste tuas, ingrate, querellas; |
|
Procrin habe!" dixit, "quod si mea provida mens est, |
|
 |
| Verärgert verlässt Aurora schließlich den sich weiter weigernden Cephalus. |
| (Poussin, 1631-33) Ovid. Met. VII, 709-713 |
|
|
non habuisse voles." meque illi irata remisit. |
|
cum redeo mecumque deae memorata retracto, |
| 715 |
esse metus coepit, ne iura iugalia coniunx |
|
non bene servasset: facies aetasque iubebat |
|
credere adulterium, prohibebant credere mores; |
|
sed tamen afueram, sed et haec erat, unde redibam, |
|
criminis exemplum, sed cuncta timemus amantes. |
| 720 |
quaerere, quod doleam, statuo donisque pudicam |
|
 |
| Die verschmähte Aurora sät bei Cephalus Eifersucht und verwandelt sein Äußeres. |
| (Francois Boucher, 1753) Ovid. Met. VII, 721-722 |
|
|
sollicitare fidem; favet huic Aurora timori |
|
inmutatque meam (videor sensisse) figuram. |
|
Palladias ineo non cognoscendus Athenas |
|
ingrediorque domum; culpa domus ipsa carebat |
| 725 |
castaque signa dabat dominoque erat anxia rapto: |
|
vix aditus per mille dolos ad Erecthida factus. |
|
ut vidi, obstipui meditataque paene reliqui |
|
temptamenta fide; male me, quin vera faterer, |
|
continui, male, quin, et oportuit, oscula ferrem. |
|
 |
| Grundlos verdächtigt nun Cephalus Procris der Untreue. |
| |
| ( Bernardino Luini, Procris, 1520-22) Ovid. Met. VII, 715-742 |
|
| 730 |
tristis erat (sed nulla tamen formosior illa |
|
esse potest tristi) desiderioque dolebat |
|
coniugis abrepti: tu collige, qualis in illa, |
|
Phoce, decor fuerit, quam sic dolor ipse decebat! |
|
quid referam, quotiens temptamina nostra pudici |
| 735 |
reppulerint mores, quotiens "ego" dixerit "uni |
|
servor; ubicumque est, uni mea gaudia servo." |
|
cui non ista fide satis experientia sano |
|
magna foret? non sum contentus et in mea pugno |
|
vulnera, dum census dare me pro nocte loquendo |
| 740 |
muneraque augendo tandem dubitare coegi. |
|
 |
| Von seiner Frau Procris nicht erkannt kann Cephalus sie nach langem Drängen zur Untreue überreden. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VII, 741 |
|
|
exclamo male victor: "adest, mala, fictus adulter! |
|
verus eram coniunx! me, perfida, teste teneris." |
|
illa nihil; tacito tantummodo victa pudore |
|
insidiosa malo cum coniuge limina fugit; |
| 745 |
offensaque mei genus omne perosa virorum |
|
 |
| Entsetzt über solch eine Behandlung durch ihren Mann |
| flieht Procris und lebt in den Wäldern wie Diana.. |
| (Mc Cartan, Edward) Ovid. Met. VII, 746 |
|
|
montibus errabat, studiis operata Dianae. |
|
tum mihi deserto violentior ignis ad ossa |
|
pervenit: orabam veniam et peccasse fatebar |
|
et potuisse datis simili succumbere culpae |
| 750 |
me quoque muneribus, si munera tanta darentur. |
|
haec mihi confesso, laesum prius ulta pudorem, |
|
redditur et dulces concorditer exigit annos; |
|
dat mihi praeterea, tamquam se parva dedisset |
|
 |
| Procris verzeiht Cephalus und schenkt ihm einen pfeilschnellen Jagdhund: Laelaps |
| (Thelot, J.A., 1686) Ovid. Met. VII, 754 |
|
|
dona, canem munus; quem cum sua traderet illi |
| 755 |
Cynthia, "currendo superabit" dixerat "omnes." |
|
 |
| Des weiteren erhält Cephalus den besagten Wunderspeer zum Geschenk. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1709) Ovid. Met. VII, 755-756 |
|
|
dat simul et iaculum, manibus quod, cernis, habemus. |
|
muneris alterius quae sit fortuna, requiris? |
|
accipe mirandum: novitate movebere facti! |
VII: 759 - 795 Metamorphosis Laelapidis, canis Cephali
Die Verwandlung von Cephalus's Hund Laeleps
The transformation of Cephalus's dog Laelaps
La transformación de Lelaps, perro de Céfalo
|
'Carmina Laiades non intellecta priorum |
| 760 |
solverat ingeniis, et praecipitata iacebat |
|
 |
| Weil Ödipus einst das Rätsel gelöst hatte, hatte sich die Sphinx zu Tode gestürzt. |
| (Gustave Moreau, 1826-1898, 1864) Ovid. Met. VII, 758-786 |
|
|
inmemor ambagum vates obscura suarum: |
|
 |
| Als Ersatz lässt Themis ein anderes Untier auf Thebens Flure los. |
| |
| (Blaschke, 1786) Ovid. Met. VII, 762 |
|
|
[scilicet alma Themis nec talia linquit inulta!] |
|
protinus Aoniis inmittitur altera Thebis |
|
pestis, et exitio multi pecorumque suoque |
| 765 |
rurigenae pavere feram; vicina iuventus |
|
venimus et latos indagine cinximus agros. |
|
illa levi velox superabat retia saltu |
|
summaque transibat postarum lina plagarum: |
|
copula detrahitur canibus, quas illa sequentes |
| 770 |
effugit et coetum non segnior alite ludit. |
|
 |
Das bringt Cephalus' Hund Laelaps zur Strecke.
| Beide werden später zu Felsen. |
| (Sternbild "canis maior") Ovid. Met. VII, 771 | |
|
|
poscor et ipse meum consensu Laelapa magno |
|
(muneris hoc nomen): iamdudum vincula pugnat |
|
exuere ipse sibi colloque morantia tendit. |
|
vix bene missus erat, nec iam poteramus, ubi esset, |
| 775 |
scire; pedum calidus vestigia pulvis habebat, |
|
ipse oculis ereptus erat: non ocior illo |
|
hasta nec excussae contorto verbere glandes |
|
nec Gortyniaco calamus levis exit ab arcu. |
|
collis apex medii subiectis inminet arvis: |
| 780 |
tollor eo capioque novi spectacula cursus, |
|
quo modo deprendi, modo se subducere ab ipso |
|
vulnere visa fera est; nec limite callida recto |
|
in spatiumque fugit, sed decipit ora sequentis |
|
et redit in gyrum, ne sit suus inpetus hosti: |
| 785 |
inminet hic sequiturque parem similisque tenenti |
|
non tenet et vanos exercet in aera morsus. |
|
ad iaculi vertebar opem; quod dextera librat |
|
dum mea, dum digitos amentis addere tempto, |
|
lumina deflexi. revocataque rursus eodem |
| 790 |
rettuleram: medio (mirum) duo marmora campo |
|
adspicio; fugere hoc, illud captare putares. |
|
scilicet invictos ambo certamine cursus |
|
esse deus voluit, si quis deus adfuit illis.' |
|
hactenus, et tacuit; 'iaculo quod crimen in ipso est?' |
| 795 |
Phocus ait; iaculi sic crimina reddidit ille: |
VII: 796 - 865 Mors Procidis
Der Tod der Procris
The death of Procris
La muerte de Procris
|
'Gaudia principium nostri sunt, Phoce, doloris: |
|
illa prius referam. iuvat o meminisse beati |
|
temporis, Aeacide, quo primos rite per annos |
|
coniuge eram felix, felix erat illa marito. |
| 800 |
mutua cura duos et amor socialis habebat, |
|
 |
| Fortan scheint die Ehe glücklich. Procris würde sogar Jupiter ausschlagen. |
| (Jean Raon, ca. 1660) Ovid. Met. VII, 801 |
|
|
nec Iovis illa meo thalamos praeferret amori, |
|
 |
| Selbst Venus könnte Cephalus nicht von Procris abbringen. |
| (Alexandre Cabanel, (1823-89) Ovid. Met. VII, 802 |
|
|
nec me quae caperet, non si Venus ipsa veniret, |
|
ulla erat; aequales urebant pectora flammae. |
|
sole fere radiis feriente cacumina primis |
| 805 |
venatum in silvas iuvenaliter ire solebam |
|
nec mecum famuli nec equi nec naribus acres |
|
ire canes nec lina sequi nodosa solebant: |
|
tutus eram iaculo; sed cum satiata ferinae |
|
dextera caedis erat, repetebam frigus et umbras |
| 810 |
et quae de gelidis exibat vallibus aura: |
|
aura petebatur medio mihi lenis in aestu, |
|
auram exspectabam, requies erat illa labori. |
|
 |
| Cephalus bricht zur Jagd auf. In der Tageshitze ruft er im Selbstgespräch |
| nach einer frischen "Aura" - einer Brise. Das hört ein Neider. |
| (J.B. Zimmermann, 1756-57) Ovid. Met. VII, 813 |
|
|
"aura" (recordor enim), "venias" cantare solebam, |
|
"meque iuves intresque sinus, gratissima, nostros, |
| 815 |
utque facis, relevare velis, quibus urimur, aestus!" |
|
forsitan addiderim (sic me mea fata trahebant), |
|
blanditias plures et "tu mihi magna voluptas" |
|
dicere sim solitus, "tu me reficisque fovesque, |
|
tu facis, ut silvas, ut amem loca sola: meoque |
| 820 |
spiritus iste tuus semper captatur ab ore." |
|
vocibus ambiguis deceptam praebuit aurem |
|
nescio quis nomenque aurae tam saepe vocatum |
|
esse putat nymphae: nympham mihi credit amari. |
|
criminis extemplo ficti temerarius index |
|
 |
Procris wird hinterbracht, Cephalus habe eine Geliebte namens Aura.
| Zunächst misstraut Procris dem Boten. |
| ( Bernardino Luini, Procris, 1520-22) Ovid. Met. VII, 824 | |
|
| 825 |
Procrin adit linguaque refert audita susurra. |
|
credula res amor est: subito conlapsa dolore, |
|
ut mihi narratur, cecidit; longoque refecta |
|
tempore se miseram, se fati dixit iniqui |
|
deque fide questa est et crimine concita vano, |
| 830 |
quod nihil est, metuit, metuit sine corpore nomen |
|
et dolet infelix veluti de paelice vera. |
|
saepe tamen dubitat speratque miserrima falli |
|
 |
Doch dann möchte Procris den Wahrheitsgehalt selbst überprüfen.
| Heimlich folgt sie Cephalus und versteckt sich in einem Gebüsch. |
| (Cephalus und Procris) Ovid. Met. VII, 833 | |
|
|
indiciique fidem negat et, nisi viderit ipsa, |
|
damnatura sui non est delicta mariti. |
|
 |
Auroras Morgenlicht hatte die Nacht vertrieben.
| Cephalus ruft wieder nach der erfrischenden Brise (aura). |
| (Blaschke, 1786) Ovid. Met. VII, 835-837 | |
|
| 835 |
postera depulerant Aurorae lumina noctem: |
|
egredior silvamque peto victorque per herbas |
|
"aura, veni" dixi "nostroque medere labori!" |
|
 |
| Cephalus glaubt in der Nähe ein irgendein Seufzen zu hören.
Er weiß nicht, dass Procris ihm gefolgt ist. |
| (Franz, Johann Michael, 1768) Ovid. Met. VII, 838 |
|
|
et subito gemitus inter mea verba videbar |
|
nescio quos audisse; "veni" tamen "optima!" dicens |
| 840 |
fronde levem rursus strepitum faciente caduca |
|
|